spelfouten

Eerste hulp bij spelfouten: de feestdageneditie

Het is alweer bijna kerst! Ik bedoel Kerst. Of toch kerst? Ai, dat is nog best lastig. Er bestaan talloze taalregels die te maken hebben met de feestdagen. Maar hoe zat het ook alweer? Geen nood, ik heb de meest voorkomende feestelijke spel -en schrijffouten voor je op een rijtje gezet. Zo ga je de feestdagen spelfoutloos tegemoet!

#1 Kerst/kerst

Hoofdletters? Daar kunnen ze in het Engels geen genoeg van krijgen. En gelijk hebben ze. Zo worden de dagen van de week en de maanden met een hoofdletter geschreven. Maar ook feestdagen (religieus of niet) krijgen altijd een hoofdletter. Dat staat – vind ik – meteen een stuk mooier: Christmas, Christmas Day, Christmas Eve, New Year’s Day.

Maar wist je dat dit in het Nederlands officieel niet hoeft? Volgens de spellingsregels schrijf je alleen de officiële benaming met een hoofdletter. In het geval van kerst is dat dus ‘Kerstmis’. Maar kerst, eerste kerstdag, tweede kerstdag of kerstavond mogen gewoon met een kleine letter.

NIET PER SE FOUT. “Wat doe jij op Eerste en Tweede Kerstdag?”
GOED. “Wat doe jij op eerste en tweede kerstdag?”

Het zal je ongetwijfeld zijn opgevallen dat op veel kerstkaarten de volgende enthousiaste wens staat: ‘Prettige Kerstdagen en een Gelukkig Nieuwjaar’. Is dat écht fout? Nee. Als echte hoofdletterliefhebber kan ik dat alleen maar toejuichen.

En zolang je de informele benamingen in een langere tekst maar consequent hetzelfde schrijft – ténzij het natuurlijk aan het begin van een nieuwe zin staat.

FOUT. “Eerste kerstdag doen wij meestal niets, maar op Tweede Kerstdag gaan we naar vrienden.”
GOED. “Eerste kerstdag doen wij meestal niets, maar op tweede kerstdag gaan we naar vrienden.”


#2 Gourmetten/fonduen

Tijdens de feestdagen trekt half Nederland er weer wild gourmettend en fonduend op uit. Gourmetten bij oma op eerste kerstdag, kaasfonduen met vrienden op tweede kerstdag.

Allemaal leuk en aardig, maar het zijn niet de makkelijkste werkwoorden om soepel te vervoegen. Vervoegd en wel zien ze er behoorlijk idioot uit. (Tja, ook dát is de Nederlandse taal.)

Gourmetten
Je weet wel. Met van die kleine pannetjes en minuscule stukjes vlees, groente en andere etenswaren die je heel makkelijk kunt laten aanbranden als je even niet oplet.

Voorbeelden:
“Zij gourmet zich een ongeluk op eerste kerstdag.” (o.t.t.)
“Ik gourmette me op eerste kerstdag een ongeluk.” (o.v.t.)
“Heeft zij zich een ongeluk gegourmet op eerste kerstdag?” (voltooid deelwoord)

Fonduen
Eén van de betere uitvindingen des levens: fonduen. Je kunt fonduen als avondeten (een bak gesmolten kaas waar je brood, groente en ander lekkers in kunt dopen), of natuurlijk als extravagant dessert (een gesmolten chocoladesituatie). Wel jammer dat het werkwoord volledig naar de filistijnen wordt geholpen zodra je het ook maar een beetje dreigt te vervoegen.

Voorbeelden:
“Hij fonduut zich een ongeluk op oudejaarsavond.” (o.t.t.)
“Ik fondude me op oudejaarsavond een ongeluk.” (o.v.t.)
“Heeft hij zich een ongeluk gefonduud op oudejaarsavond?” (voltooid deelwoord)

Ziet er niet uit, maar lekker is het wel. Eet smakelijk!


#3 Samenstellingen

Onlangs wees mijn vader (wiskundeleraar én fervent taalfanaat) mij op een Facebookgroep: Red de samenstelling. Een groep naar mijn hart. En hoognodig bovendien, want samenstellingen dreigen zo langzamerhand uit het Nederlandse taallandschap te verdwijnen. Iets wat ik eeuwig zonde vind (hier kun je er meer over lezen. En hier trouwens ook. Je merkt: het zit diep).

Ook rond de feestdagen duiken er allerlei bruut uit elkaar gerukte samenstellingen op in folders en op affiches.

FOUT. “In onze buurt staat een oliebollen kraam.”
GOED. “In onze buurt staat een oliebollenkraam.”

FOUT. “Wat een mooie kerst verlichting!”
GOED. “Wat een mooie kerstverlichting!”

Even een paar simpele regeltjes op een rij.

Samenstellingen…

  1. …bestaan altijd uit twee ‘echte’ woorden, die ook los gebruikt kunnen worden. Bijvoorbeeld ‘kerst’ + ‘verlichting’ = ‘kerstverlichting’.
  2. …bestaan uit twee delen met verschillende doeleinden. Het laatste deel van de samenstelling vertelt je waar het om gaat (verlichting), het eerste deel zegt specifiek iets over het eerste deel (kerst).
  3. …krijgen soms een verbindingsstreepje, omdat het de leesbaarheid van een samenstelling bevordert. In het geval van een klinkerbotsing moet dit zelfs.

En zo zijn er nog veel meer voorbeelden die de afgelopen weken de revue passeerden. Wat dacht je van vuurwerk winkel, kerst aanbieding, feestdagen korting, kerst arrangement of cadeau artikelen?

Hulp nodig met teksten?

Vond je dit leerzaam, maar wil of kun je niet zoveel tijd en moeite steken in het schrijven, redigeren of vertalen van teksten? Geen probleem! Ik help je graag. Je kunt bij mij terecht voor wervelende blogs, foutloze teksten en pakkende berichten op social media. Klinkt goed? Neem dan contact met mij op.

✨🎄 Fijne feestdagen! 🎄✨

SaveSave

SaveSave

SaveSave

SaveSave

SaveSave

SaveSave

SaveSave

SaveSaveSaveSave

SaveSaveSaveSave

SaveSave