spelfouten

Eerste hulp bij spelfouten #4: zo maak je ze niet meer

De zomer is voorbij en voor de meeste mensen betekent dat: weer aan het werk. Worstel jij – voor jouw gevoel – onnodig lang met het vinden van de juiste woorden voor in die belangrijke mail of die last minute nieuwsbrief? Je bent niet de enige. Spelfouten? Kromme zinnen? Die kun je je niet veroorloven. Om grammaticaal voorbereid naar je werk te gaan, deel ik in mijn blogs de meest gemaakte spelfouten en leg ik uit hoe je ze niet meer maakt. 

#1 ‘Welke’ versus ‘die’/‘dat’

In veel officiële, formele documenten kom je te pas en te onpas het woordje ‘welke’ tegen. Vooral in makelaarsteksten is het woord favoriet. “Het keukenkastje, welke zich bevindt naast de koelkast…” Het klinkt misschien deftig, maar maakt het de tekst echt beter? Ik vind van niet. Het leest stroef en maakt een zin onnodig ‘moeilijk’.

NIET PER SE FOUT. “De blog, welke gevonden kan worden op mijn website…”
GOED. “De blog, die gevonden kan worden op mijn website…”

Let op: in bovenstaand voorbeeld is de eerste zin niet fout. ‘Welke’ kan naar ‘de’-woorden verwijzen (zowel enkelvoud als meervoud). In dat geval is er niets mis mee. Maar wanneer je beide zinnen hardop leest, welke klinkt dan beter?

FOUT. “Het gedicht, welke je kunt lezen op mijn blog…”
GOED. “Het gedicht, dat je kunt lezen op mijn blog…”

Het woord ‘welke’ kan niet verwijzen naar een enkelvoudig ‘het’-woord. Zoals ‘gedicht’ in bovenstaand voorbeeld.

Mijn tip? Hoe formeel een tekst ook is, houd het simpel. Altijd. Een goed leesbare tekst komt professioneler over dan een stroeve en lastige tekst. Probeer niet overdreven sjiek te doen. Eh, ik bedoel natuurlijk chic. Of toch sjiek? Oké, daar kom ik zo op terug.



#2 Chic/sjiek/chique

Nu we het toch over deftig taalgebruik hebben: laten we eens een statig bijvoeglijk naamwoord onder de loep nemen. En wel het woord ‘chic’. Dit bijvoeglijk naamwoord heeft de pech vaak verkeerd gebruikt te worden.

FOUT. “Het is een chique evenement voor bloggers.”
GOED. “Het is een chic evenement voor bloggers.”

Misschien ziet het woord ‘chique’ er in de eerste zin niet fout uit, maar het klopt niet. In deze zin gebruik je de onverbogen vorm, dus ‘chic’. De verbogen vorm is ‘chique’.

Bijvoeglijk naamwoorden verbuig je wanneer dit beter past bij het zelfstandig naamwoord dat volgt. Dit noem je ook wel de buigings-e. Hier komen allerlei regels bij kijken, maar daarover meer in een volgende blog. Bijvoorbeeld: ‘leuk evenement’ (onverbogen) en ‘leuke plek’ (verbogen) of ‘spannend evenement’ (onverbogen) en ‘spannende plek’ (verbogen).

Vind je dit lastig? Vooral bij het woord ‘chic’? Vraag jezelf dan af: klinkt het in deze zin als ‘sjiek’ of ‘sjieke’? Dat maakt het al gauw makkelijker. Je zegt namelijk niet: ‘een sjieke evenement’ (chique), maar ‘een sjiek evenement’ (chic).

FOUT. “De chice brochure is geschreven door…”
GOED. “De chique brochure is geschreven door…”

Doet de eerste zin ook pijn aan je ogen? Gelukkig. Je verbuigt ‘chic’ dus als ‘chique’.

Verder is de vergrotende trap ‘chiquer’ (“Zijn brochure is chiquer dan die van mij.”) en wordt de overtreffende trap geschreven als ‘chicst’ (“Haar brochure is het chicst.”).

Maar hoe zit het dan met ‘sjiek’? Dit woord kun je zien als de informele, Nederlandse versie van het Franse woord ‘chic’. Liever niet te gebruiken in formele teksten en officiële documenten. Maar in alledaags schrijfverkeer (een appje naar je moeder, een mailtje naar je yogaleraar, een vakantie-update op Facebook) kan het geen kwaad.


#3 ‘Is’ versus ‘eens’

Na al dit deftige taalgebruik over op de informele toer: het woordje ‘eens’.

FOUT. “Kijk is! Mijn nieuwe blog staat klaar.”
GOED. “Kijk eens! Mijn nieuwe blog staat klaar.”

Wat is het verschil? ‘Eens’ is een bijwoord. Dit woord kan wel verkort gebruikt worden, maar ziet er dan anders uit. ‘Is’ komt van het werkwoord ‘zijn’ en heeft dus een andere betekenis. Daarom past ‘is’ niet in deze zin. 

Ik begrijp wel waarom dit vaak fout wordt geschreven. Immers, ‘eens’ kan worden afgekort tot ’ns, of zelfs ’s.

GOED. “Kijk ’ns! Mijn nieuwe blog staat klaar.”
OOK GOED. “Kijk ’s! Mijn nieuwe blog staat klaar.”

Wanneer je het onderste voorbeeld hardop uitspreekt, klinkt het bijna als ‘is’. Maar laat je niet gek maken. Geschreven heb je de keuze uit de volgende drie vormen:

  • eens
  • 
’ns
  • ’s

Dat is nog eens makkelijk! 😉

Hulp nodig met teksten?

Vond je dit leerzaam, maar wil of kun je niet zoveel tijd en moeite steken in het schrijven, redigeren of vertalen van teksten? Geen probleem! Ik help je graag. Je kunt bij mij terecht voor wervelende blogs, foutloze teksten en pakkende berichten op social media. Klinkt goed? Neem dan contact met mij op.

Meer lezen over spelfouten?

Eerste hulp bij spelfouten #3
– ‘Irriteren’ versus ‘ergeren’
– Genitief-s
– ‘Wilden’ versus ‘wouden’

Eerste hulp bij spelfouten #2
– ‘Na’ versus ‘naar’
– ‘Thuiskomen’ of ‘thuis komen’?
– ‘Die’ versus ‘dat’

Eerste hulp bij spelfouten #1
– ‘Beseffen’ versus ‘zich realiseren’
– ‘Bedoeling’ versus ‘bedoening’
– Het/de blog

Foto: © Carly Wollaert Photography